Chia thừa kế khi có một người không đồng ý giải quyết thế nào?

Trong thực tế, chia thừa kế khi có một người không đồng ý là tình huống khá phổ biến trong các gia đình. Việc không thống nhất có thể khiến quá trình phân chia di sản bị kéo dài hoặc phát sinh tranh chấp. Theo quy định pháp luật hiện hành, việc giải quyết sẽ phụ thuộc vào việc di sản được chia theo di chúc hay theo pháp luật.

---

Chia thừa kế theo di chúc khi có người không đồng ý

Di chúc thể hiện ý chí của người để lại tài sản

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế, truất quyền hưởng di sản hoặc phân chia di sản theo từng phần. Do đó, nếu di chúc hợp pháp, việc phân chia phải thực hiện theo đúng nội dung di chúc, không phụ thuộc vào việc có người đồng ý hay không.

---

Điều kiện để di chúc hợp pháp

Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc hợp pháp cần đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:

• Nội dung không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội
• Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập
• Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép
• Hình thức di chúc phù hợp quy định của pháp luật

Di chúc có thể được lập bằng văn bản hoặc trong trường hợp đặc biệt có thể là di chúc miệng theo luật định.

---

Khi có người không đồng ý trong chia thừa kế theo di chúc

Nếu di chúc hợp pháp, việc có người không đồng ý không làm thay đổi hiệu lực của di chúc.

• Người không có tên trong di chúc: không có quyền hưởng di sản theo di chúc
• Người có tên trong di chúc nhưng không muốn nhận: có quyền từ chối nhận di sản theo quy định

Việc từ chối phải được thực hiện đúng quy định pháp luật và không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản.

---

Chia thừa kế theo pháp luật khi có người không đồng ý

Khi nào áp dụng thừa kế theo pháp luật

Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp:

• Không có di chúc
• Di chúc không hợp pháp
• Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc
• Người được chỉ định trong di chúc không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản
• Phần di sản không được định đoạt trong di chúc

---

Xác định người thừa kế theo hàng thừa kế

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015:

• Hàng thừa kế thứ nhất: vợ, chồng, cha mẹ, con
• Hàng thừa kế thứ hai: ông bà, anh chị em ruột, cháu ruột
• Hàng thừa kế thứ ba: cụ, bác, chú, cô, dì, cậu và chắt

Người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Chỉ khi không còn ai ở hàng trước thì hàng sau mới được hưởng.

---

Xử lý khi có người không đồng ý chia thừa kế

Trong trường hợp có người không đồng ý khi chia thừa kế theo pháp luật, pháp luật hiện hành cho phép hai hướng xử lý:

• Thỏa thuận giữa các đồng thừa kế: các bên có thể thống nhất việc phân chia, định giá hoặc chuyển nhượng phần di sản cho nhau
• Yêu cầu Tòa án giải quyết: nếu không thỏa thuận được, các đồng thừa kế có quyền khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015

Tòa án sẽ căn cứ vào quy định pháp luật, hàng thừa kế và tình trạng di sản để giải quyết.

Chia thừa kế khi có một người không đồng ý sẽ được giải quyết dựa trên hai căn cứ chính: di chúc hợp pháp hoặc thừa kế theo pháp luật. Nếu có di chúc hợp pháp, việc phân chia phải tuân theo nội dung di chúc. Nếu chia theo pháp luật, việc phân chia sẽ dựa trên hàng thừa kế và quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Trong trường hợp không thể tự thỏa thuận, Tòa án là cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên. Khi phát sinh tranh chấp thừa kế, việc nắm rõ quy định pháp luật và chuẩn bị hồ sơ đúng ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro và kéo dài tranh chấp không cần thiết.

👉 Xem thêm bài viết: Bất cập về thỏa thuận phân chia di sản thừa kế là bất động sản