Thay đổi di chúc thừa kế có được không?

Trong thực tế, nhiều người đã lập di chúc nhưng sau đó muốn thay đổi nội dung hoặc định đoạt lại tài sản. Vậy thay đổi di chúc thừa kế có được không, và có bắt buộc phải hủy di chúc cũ khi thực hiện giao dịch tài sản hay không?

Bài viết dưới đây sẽ làm rõ quy định pháp luật hiện hành, dựa trên tình huống thực tế bạn đọc cung cấp.

---

Di chúc có hiệu lực khi nào?

Để xác định quyền thay đổi di chúc, trước hết cần hiểu rõ thời điểm có hiệu lực của di chúc.

Theo Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015:

“Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế.”

Nói cách khác, di chúc chỉ phát sinh hiệu lực khi người lập di chúc qua đời.

Trước thời điểm đó, toàn bộ tài sản vẫn thuộc quyền định đoạt của người lập di chúc.

Điều này có ý nghĩa quan trọng trong thực tế. Người đã lập di chúc vẫn có toàn quyền mua bán, tặng cho hoặc thay đổi ý chí đối với tài sản.

---

Người lập di chúc có được thay đổi di chúc không?

Từ nguyên tắc trên, pháp luật cho phép người lập di chúc linh hoạt điều chỉnh nội dung di chúc.

Theo Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015:

“Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào.”

Như vậy, người lập di chúc có các quyền sau:

• Sửa đổi một phần nội dung di chúc
• Bổ sung thêm nội dung mới
• Thay thế bằng di chúc mới
• Hủy bỏ toàn bộ di chúc đã lập

Hiệu lực khi có nhiều bản di chúc

Trong trường hợp tồn tại nhiều bản di chúc, pháp luật cũng quy định rõ cách xác định hiệu lực.

Theo khoản 5 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015:

• Chỉ di chúc sau cùng có hiệu lực pháp luật

Điều này giúp tránh xung đột giữa các bản di chúc khác nhau.

---

Có bắt buộc hủy di chúc khi bán tài sản không?

Đây là nội dung trọng tâm trong tình huống bạn đọc đặt ra.

Cụ thể, người mẹ đã lập di chúc để lại đất cho con, nhưng sau đó muốn bán mảnh đất. Cơ quan địa chính yêu cầu phải hủy di chúc trước khi sang tên.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng bản chất pháp lý của di chúc.

Di chúc chưa có hiệu lực khi người lập di chúc còn sống. Vì vậy:

• Tài sản vẫn thuộc quyền sở hữu của người lập di chúc
• Người này có toàn quyền chuyển nhượng theo quy định pháp luật

Theo Điều 45 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất được chuyển nhượng khi đáp ứng các điều kiện như:

• Có Giấy chứng nhận
• Đất không có tranh chấp
• Không bị kê biên
• Còn thời hạn sử dụng

Trong các điều kiện này không có quy định phải hủy di chúc.

Kết luận trong trường hợp này

Việc yêu cầu phải hủy di chúc mới được chuyển nhượng là không phù hợp quy định pháp luật.

Người lập di chúc vẫn có thể:

• Bán tài sản
• Tặng cho tài sản
• Hoặc giữ nguyên di chúc

Nếu tài sản đã được chuyển nhượng hợp pháp, thì phần di chúc liên quan đến tài sản đó đương nhiên không còn hiệu lực theo quy định tại Điều 643.

---

Khi muốn thay đổi di chúc thì thực hiện thế nào?

Dù không bắt buộc, trong một số trường hợp người lập di chúc vẫn có nhu cầu điều chỉnh lại nội dung cho rõ ràng.

Theo Điều 58 Luật Công chứng 2024:

• Có thể yêu cầu công chứng việc sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc
• Có thể thực hiện tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào
• Nếu di chúc đang được lưu giữ, cần thông báo cho nơi đang lưu giữ

Việc công chứng giúp đảm bảo giá trị pháp lý và hạn chế tranh chấp sau này.

Từ các quy định trên có thể khẳng định: thay đổi di chúc thừa kế hoàn toàn được phép theo pháp luật. Người lập di chúc có quyền sửa đổi hoặc hủy bỏ bất cứ lúc nào. Đồng thời, di chúc chỉ có hiệu lực sau khi người lập qua đời. Vì vậy, việc yêu cầu hủy di chúc trước khi bán tài sản là không bắt buộc theo quy định hiện hành. Trong trường hợp tài sản, di chúc hoặc giao dịch có yếu tố phức tạp, việc tham khảo ý kiến pháp lý sẽ giúp hạn chế rủi ro và đảm bảo quyền lợi hợp pháp.

Xem thêm bài viết: Cách xác định di sản thừa kế đúng luật mới nhất