Di sản thừa kế là gì? Những vấn đề cần biết theo quy định mới nhất

Trong thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh do chưa hiểu rõ về di sản. Việc xác định đúng bản chất giúp hạn chế rủi ro pháp lý. Vậy di sản thừa kế là gì và những vấn đề nào thường gặp?

Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ theo quy định hiện hành.

---

Di sản thừa kế là gì theo quy định pháp luật?

Trước hết, cần hiểu đúng khái niệm để tránh nhầm lẫn khi áp dụng. Đây là cơ sở quan trọng khi giải quyết tranh chấp. Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế là sự dịch chuyển tài sản của người đã chết cho người còn sống. Phần tài sản này được gọi là di sản.

Thành phần của di sản thừa kế

Căn cứ Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản bao gồm:

• Tài sản riêng của người chết
• Phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung

Như vậy, không phải toàn bộ tài sản đang có đều là di sản. Chỉ phần thuộc quyền sở hữu của người chết mới được đem ra chia thừa kế.

---

Các hình thức thừa kế phổ biến hiện nay

Sau khi xác định di sản, cần xem xét hình thức thừa kế. Đây là yếu tố quyết định cách phân chia tài sản. Theo quy định pháp luật, thừa kế được chia thành hai hình thức chính.

Thừa kế theo di chúc

Đây là trường hợp tài sản được phân chia theo ý chí của người để lại di sản. Ý chí này được thể hiện thông qua di chúc hợp pháp. Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự định đoạt tài sản của cá nhân sau khi chết.

---

Thừa kế theo pháp luật

Trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, việc phân chia sẽ thực hiện theo quy định pháp luật. Theo Điều 649 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được xác định theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự cụ thể.

👉 Xem thêm: Thừa kế theo pháp luật là gì?

---

Di sản thừa kế có được chia ngay sau khi người chết không?

Nhiều người cho rằng di sản sẽ được chia ngay khi người để lại tài sản qua đời. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng. Việc phân chia di sản còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố pháp lý.

Trường hợp được chia ngay

Nếu không có thỏa thuận khác và không phát sinh tranh chấp, di sản có thể được tiến hành phân chia sau khi mở thừa kế. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết.

---

Trường hợp bị hạn chế phân chia

Theo Điều 661 Bộ luật Dân sự 2015, việc chia di sản có thể bị trì hoãn trong một số trường hợp nhất định.

Cụ thể:

• Theo ý chí của người lập di chúc
• Theo thỏa thuận của những người thừa kế

Trong các trường hợp này, di sản chỉ được chia khi hết thời hạn đã xác định.

---

Trường hợp cần bảo vệ quyền lợi của người còn sống

Pháp luật cũng đặt ra cơ chế bảo vệ cho người thân còn lại. Điều này đặc biệt quan trọng trong thực tế.

Nếu việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của:

• Vợ hoặc chồng còn sống
• Gia đình người chết

Thì người còn sống có quyền yêu cầu Tòa án chưa chia di sản trong một thời hạn nhất định.

Thời hạn này:

• Không quá 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế
• Có thể gia hạn thêm một lần, tối đa 03 năm

---

Những vấn đề thường gặp khi xác định di sản thừa kế

Trong thực tiễn, việc xác định và phân chia di sản thường phát sinh nhiều vướng mắc. Các vấn đề này cần được lưu ý sớm.

Nhầm lẫn giữa tài sản chung và tài sản riêng

Đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp. Nhiều trường hợp không xác định rõ phần tài sản thuộc về người chết.

Ví dụ:

• Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân
• Tài sản đứng tên một người nhưng là tiền chung

---

Không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp

Khi không có di chúc, việc phân chia sẽ theo pháp luật. Điều này dễ dẫn đến mâu thuẫn giữa các bên liên quan. Ngoài ra, di chúc không hợp pháp cũng không được công nhận.

---

Tranh chấp về thời điểm và điều kiện chia di sản

Không phải lúc nào di sản cũng được chia ngay. Việc hạn chế phân chia thường gây hiểu nhầm.

Đặc biệt trong trường hợp:

• Có thỏa thuận hoãn chia
• Có yêu cầu bảo vệ đời sống người còn sống

---

Kết luận

Có thể thấy, di sản thừa kế là gì không chỉ là vấn đề khái niệm mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi của nhiều người. Việc xác định đúng di sản, hiểu rõ thời điểm và điều kiện phân chia sẽ giúp hạn chế tranh chấp. Đồng thời, người liên quan cũng cần lưu ý các trường hợp đặc biệt như hoãn chia di sản hoặc bảo vệ quyền lợi của người còn sống. Trong những tình huống phức tạp hoặc có tranh chấp, việc tham khảo ý kiến pháp lý sẽ giúp đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.