Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai? Quy định và lưu ý quan trọng

Trong thực tế, khi không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, việc xác định người được hưởng di sản là vấn đề rất quan trọng. Vậy hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai và khi nào họ không được hưởng di sản? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ theo quy định pháp luật hiện hành. Trước hết, cần hiểu rõ vai trò của hàng thừa kế. Đây là căn cứ để phân chia di sản theo pháp luật. Theo Bộ luật Dân sự 2015, có 03 hàng thừa kế. Trong đó, hàng thừa kế thứ nhất được ưu tiên áp dụng đầu tiên.

Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất

Theo khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất bao gồm:

• Vợ hoặc chồng của người chết
• Cha đẻ, mẹ đẻ
• Cha nuôi, mẹ nuôi
• Con đẻ, con nuôi

Những người trong cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau, nếu không có thỏa thuận khác.

---

Khi nào áp dụng hàng thừa kế thứ nhất?

Không phải mọi trường hợp đều áp dụng thừa kế theo pháp luật. Việc áp dụng còn phụ thuộc vào tình trạng của di chúc. Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất được áp dụng trong các trường hợp:

• Không có di chúc
• Di chúc không hợp pháp
• Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm
• Người được chỉ định không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản

Ngoài ra, hàng thừa kế thứ nhất cũng được áp dụng đối với phần di sản:

• Không được định đoạt trong di chúc
• Liên quan đến phần di chúc không có hiệu lực

---

Khi nào người thuộc hàng thừa kế thứ nhất không được hưởng di sản?

Dù thuộc hàng thừa kế thứ nhất, nhưng trong một số trường hợp, người đó vẫn không được hưởng di sản. Theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, các trường hợp không được quyền hưởng di sản gồm:

• Người có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc ngược đãi nghiêm trọng người để lại di sản
• Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng
• Người xâm phạm quyền thừa kế của người khác nhằm hưởng di sản
• Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép, giả mạo hoặc che giấu di chúc

Trường hợp ngoại lệ

Pháp luật vẫn ghi nhận một ngoại lệ quan trọng.

Nếu người để lại di sản:

• Biết hành vi của người đó
• Nhưng vẫn cho hưởng di sản theo di chúc

Thì người này vẫn có thể được nhận phần di sản.

---

Người thừa kế hàng thứ nhất có được từ chối nhận di sản không?

Trong thực tế, không phải ai cũng muốn nhận di sản. Pháp luật cho phép người thừa kế có quyền từ chối. Theo quy định, người thuộc hàng thừa kế thứ nhất:

• Có quyền từ chối nhận di sản
• Trừ trường hợp từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản

Điều kiện từ chối nhận di sản

Việc từ chối phải tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Cụ thể:

• Phải lập thành văn bản
• Gửi cho người quản lý di sản và những người liên quan
• Thực hiện trước thời điểm phân chia di sản

Có thể thấy, hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai đã được pháp luật quy định rõ. Đây là nhóm người có quyền ưu tiên khi chia di sản theo pháp luật. Tuy nhiên, quyền hưởng di sản không phải là tuyệt đối. Trong một số trường hợp, người thuộc hàng thừa kế thứ nhất vẫn có thể bị loại trừ hoặc tự từ chối nhận di sản. Nếu phát sinh tranh chấp hoặc hồ sơ phức tạp, việc tham khảo ý kiến pháp lý sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả và đúng quy định.

👉 Xem thêm: Bất cập về thỏa thuận phân chia di sản thừa kế là bất động sản