ảnh minh họa AI_Người nhường kỷ phần thừa kế cho người khác có phải chịu án phí không?

Người nhường kỷ phần thừa kế cho người khác có phải chịu án phí không?

Trong các vụ án tranh chấp chia di sản thừa kế, một tình huống thường gặp là người thừa kế được hưởng một phần di sản nhưng trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án lại tự nguyện nhường phần mình được hưởng cho người khác.

Khi đó, một vấn đề phát sinh là: Người nhường kỷ phần thừa kế có phải chịu án phí đối với phần tài sản mà mình đã nhường cho người khác hay không?

Thực tiễn xét xử từng có cách giải quyết khác nhau. Có Tòa án xác định người nhường vẫn phải chịu án phí vì họ vốn là người có quyền hưởng phần di sản đó. Trong khi đó, quan điểm khác cho rằng người thực tế được nhận tài sản theo bản án mới là người phải chịu án phí.

Vấn đề này đã được Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải đáp nhằm thống nhất việc áp dụng pháp luật.

Án phí trong vụ án chia di sản thừa kế được xác định như thế nào?

Theo điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, đối với vụ án liên quan đến chia tài sản chung, di sản thừa kế, khi các bên không xác định được phần tài sản của mình hoặc xác định phần của mình khác nhau và có yêu cầu Tòa án giải quyết thì mỗi bên đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với giá trị phần tài sản mà họ được chia, được hưởng.

Như vậy, một trong những căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ chịu án phí là phần tài sản mà đương sự thực tế được chia, được hưởng theo phán quyết của Tòa án.

Từ nguyên tắc này, việc một người ban đầu có quyền hưởng di sản chưa đồng nghĩa với việc họ đương nhiên phải chịu án phí đối với kỷ phần đó trong mọi trường hợp.

Nếu trong quá trình giải quyết vụ án, kỷ phần đã được nhường cho người khác và việc nhường này được Tòa án công nhận trong bản án thì cần xem xét ai mới là người thực tế được hưởng tài sản.

Ông A nhường kỷ phần thừa kế cho Bà B thì ai chịu án phí?

Theo tình huống được giải đáp, Ông A là người có kỷ phần thừa kế nhưng đã nhường phần thừa kế của mình cho Bà B.

Nếu bản án tuyên rõ Bà B là người được nhận kỷ phần thừa kế của Ông A do Ông A nhường hoặc tặng cho thì Bà B mới là người được hưởng phần tài sản này trong khối di sản.

Trên thực tế, Bà B cũng là người trực tiếp nhận phần tài sản đó theo bản án.

Do đó, theo hướng giải đáp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bà B là người có nghĩa vụ chịu án phí đối với kỷ phần được Ông A nhường, chứ không phải A.

Cách xác định này xuất phát từ nguyên tắc án phí trong vụ án chia thừa kế được tính tương ứng với giá trị tài sản mà mỗi đương sự thực tế được chia, được hưởng.

Vì sao người nhường kỷ phần không phải chịu án phí?

Điểm đáng chú ý trong nội dung giải đáp là việc xác định nghĩa vụ án phí dựa trên kết quả phân chia di sản được ghi nhận trong bản án.

Khi Ông A nhường kỷ phần của mình cho Bà B và Tòa án công nhận sự tự nguyện đó, phần quyết định của bản án xác định Bà B là người được nhận tài sản.

Quyền và nghĩa vụ đối với phần tài sản này được thực hiện theo bản án của Tòa án. Vì vậy, người được xác định là chủ thể hưởng tài sản chính là Bà B.

Theo cách tiếp cận này, mặc dù Ông A ban đầu là người có quyền hưởng một kỷ phần thừa kế nhưng sau khi việc nhường kỷ phần được Tòa án công nhận, Ông A không còn là người thực tế được nhận phần tài sản đó.

Nếu vẫn buộc Ông A chịu án phí trên giá trị phần tài sản đã nhường thì sẽ không phù hợp với nguyên tắc án phí được xác định tương ứng với phần tài sản mà đương sự thực tế được chia, được hưởng.

Việc Tòa án công nhận nhường kỷ phần có ý nghĩa như thế nào?

Theo nội dung giải đáp, khi việc người thừa kế nhường kỷ phần của mình cho người khác được Tòa án công nhận và ghi nhận trong phần quyết định của bản án thì về bản chất, Tòa án đã chia phần di sản đó cho người được nhường.

Đây là điểm quan trọng để phân biệt giữa quyền hưởng di sản ban đầu của người thừa kế và kết quả phân chia tài sản cuối cùng theo bản án.

Trong ví dụ trên:

• Ông A là người ban đầu có quyền hưởng kỷ phần thừa kế;
• Ông A nhường kỷ phần cho Bà B;
• Tòa án công nhận việc nhường;
• Bà B là người được bản án xác định được nhận phần tài sản;
• Vì vậy, Bà B là người chịu án phí tương ứng với phần tài sản thực tế được nhận.

Trường hợp người thừa kế không nhận di sản nhưng cũng không nhường cho ai

Nội dung giải đáp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng đề cập đến trường hợp người thừa kế không nhận phần di sản của mình nhưng đồng thời cũng không nhường phần đó cho một người cụ thể.

Trong trường hợp này, Tòa án sẽ giải quyết việc phân chia phần di sản đó theo quy định của pháp luật.

Những người cuối cùng được Tòa án xác định là người nhận phần di sản sẽ là những người có nghĩa vụ chịu án phí tương ứng với phần tài sản được hưởng, trừ trường hợp họ thuộc đối tượng được miễn án phí theo quy định.

Điều này tiếp tục thể hiện nguyên tắc xuyên suốt: nghĩa vụ án phí được xác định căn cứ vào phần tài sản thực tế mà đương sự được Tòa án chia, được hưởng.

Luật sư lưu ý

Khi tham gia vụ án tranh chấp thừa kế có việc một người nhường kỷ phần cho người khác, cần đặc biệt xem xét nội dung phần quyết định của bản án.

Nếu bản án đã tuyên rõ người được nhận kỷ phần do người khác nhường thì về nguyên tắc, người được nhận mới là người chịu án phí đối với phần tài sản đó.

Do vậy, trường hợp Tòa án vừa xác định Bà B được nhận kỷ phần của Ông A nhưng đồng thời lại buộc Ông A chịu án phí tương ứng với chính phần tài sản đã nhường thì cần đối chiếu với quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 và hướng giải đáp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao để xem xét lại việc xác định nghĩa vụ án phí.

Căn cứ tham khảo

• Điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội;
• Câu 30 Công văn số 1083/VKSTC-V9 ngày 26/3/2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao;
• Nội dung giải đáp vướng mắc của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc xác định nghĩa vụ án phí khi nhường kỷ phần thừa kế.

---

Lưu ý áp dụng pháp luật: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo và được xây dựng trên cơ sở quy định, nội dung giải đáp được viện dẫn tại thời điểm đăng tải. Việc xác định án phí trong từng vụ án cần căn cứ vào yêu cầu của các đương sự, nội dung giải quyết của Tòa án và phần tài sản thực tế mà mỗi người được hưởng.

Mỗi vụ án thừa kế có tình tiết và hồ sơ khác nhau. Người tham gia tố tụng nên kiểm tra kỹ nội dung bản án và căn cứ tính án phí để bảo vệ đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

⚖️ Nếu anh/chị đang có tranh chấp về chia di sản thừa kế hoặc cần tư vấn về án phí trong vụ án thừa kế, vui lòng liên hệ Hotline: 0934.586.924 để được luật sư tư vấn và hỗ trợ phù hợp.

👉 Xem thêm bài viết: Luật sư giải quyết tranh chấp thừa kế nhà đất

👉 Xem thêm bài viết: Chia thừa kế nhà đất do cha mẹ để lại theo quy định mới nhất