ảnh minh hoạ AI _ Di chúc không ghi rõ diện tích đất

Di chúc không ghi rõ diện tích đất, người thừa kế có được hưởng di sản?

Nhiều người khi lập di chúc chỉ ghi: “Để lại cho con phần đất đang ở….”

Hoặc chỉ mô tả thửa đất theo tứ cận, địa danh quen thuộc mà không ghi rõ diện tích, số thửa hay số Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến khi người để lại di sản qua đời, những người thừa kế lại phát sinh tranh chấp vì cho rằng di chúc không xác định rõ tài sản nên không có căn cứ để chia thừa kế.

Thiếu diện tích trong di chúc có làm mất hiệu lực?

Trong thực tế, không phải mọi bản di chúc đều được lập với đầy đủ các thông tin pháp lý về quyền sử dụng đất. Nhiều người dân tự viết di chúc theo cách hiểu thông thường, chỉ ghi vị trí, tứ cận hoặc tên gọi quen thuộc của thửa đất.

Điều đó không đồng nghĩa với việc di chúc không có giá trị.

Khi xảy ra tranh chấp, vấn đề quan trọng không chỉ là di chúc có ghi đầy đủ diện tích hay không, mà là từ nội dung của di chúc và các tài liệu, chứng cứ liên quan, có thể xác định được chính xác phần tài sản mà người lập di chúc muốn để lại hay không.

Từ một vụ tranh chấp thừa kế thực tế

Một vụ tranh chấp thừa kế tại tỉnh Cà Mau từng đặt ra đúng vấn đề này.

Trong vụ việc, người mẹ lập di chúc để lại quyền sử dụng đất cho người con. Tuy nhiên, thay vì ghi rõ diện tích hoặc số thửa đất, di chúc chỉ mô tả phần đất bằng tứ cận, chẳng hạn giáp đất của ai, giáp đường hay giáp kênh rạch.

Sau khi người mẹ qua đời, những người thừa kế khác cho rằng di chúc không xác định rõ tài sản vì không ghi diện tích cụ thể nên không đủ căn cứ để thực hiện việc chia thừa kế.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án cho thấy phần đất được ghi trong di chúc chỉ có một vị trí duy nhất, các ranh giới đều rõ ràng, ổn định trong nhiều năm và không có tranh chấp với các hộ liền kề. Từ nội dung di chúc kết hợp với hồ sơ địa chính, kết quả đo đạc và các chứng cứ khác, Tòa án vẫn xác định được chính xác phần đất mà người lập di chúc muốn để lại.

Chính từ tình huống này, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã lựa chọn phát triển thành Án lệ số 72/2024/AL. Theo hướng giải quyết của án lệ, trong trường hợp di chúc chỉ xác định quyền sử dụng đất theo tứ cận mà không ghi diện tích cụ thể, nếu vẫn xác định được chính xác thửa đất và không có tranh chấp về ranh giới thì di sản có thể được xác định theo diện tích đo đạc thực tế trong phạm vi tứ cận được ghi nhận trong di chúc.

Qua vụ việc trên có thể thấy, việc di chúc không ghi rõ diện tích quyền sử dụng đất chưa phải là căn cứ duy nhất để kết luận di chúc không thể thực hiện. Điều quan trọng là vẫn phải có căn cứ để xác định được chính xác tài sản mà người lập di chúc muốn để lại.

Vậy khi lập di chúc nên làm gì để hạn chế tranh chấp về sau?

Mặc dù thực tiễn xét xử có những hướng giải quyết phù hợp đối với từng trường hợp cụ thể, nhưng điều đó không có nghĩa người lập di chúc nên chủ quan khi mô tả tài sản.

Một bản di chúc càng rõ ràng thì khả năng phát sinh tranh chấp càng thấp.

Đối với quyền sử dụng đất, nên ghi đầy đủ các thông tin như số thửa, tờ bản đồ, diện tích, địa chỉ thửa đất, số Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nếu có) và xác định rõ người được hưởng di sản.

Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu không chỉ giúp quá trình thực hiện di chúc thuận lợi hơn mà còn hạn chế những cách hiểu khác nhau giữa những người thừa kế sau này.

Kết luận

Di chúc không ghi rõ diện tích đất không đồng nghĩa với việc người được chỉ định trong di chúc sẽ không được hưởng di sản.

Trong từng vụ việc cụ thể, việc xác định di sản còn phụ thuộc vào nội dung của di chúc, các tài liệu, chứng cứ liên quan và khả năng xác định chính xác tài sản mà người lập di chúc muốn định đoạt.

Án lệ số 72/2024/AL là một ví dụ cho thấy thực tiễn xét xử luôn đặt việc làm rõ đối tượng của di sản trong bối cảnh cụ thể của từng vụ án, thay vì chỉ dựa vào việc di chúc có hay không có một thông tin nhất định. Tuy nhiên, để tránh những tranh chấp không đáng có, người dân vẫn nên lập di chúc đầy đủ, rõ ràng và đúng quy định pháp luật ngay từ đầu.

Lưu ý: Nội dung bài viết được xây dựng trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn xét xử tại thời điểm đăng tải, nhằm cung cấp thông tin pháp lý để bạn đọc tham khảo. Mỗi vụ việc đều có những tình tiết và chứng cứ riêng, vì vậy việc áp dụng pháp luật có thể khác nhau. Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý hoặc tranh chấp cụ thể, việc tham khảo ý kiến luật sư ngay từ đầu sẽ giúp đánh giá đúng bản chất vụ việc, lựa chọn hướng giải quyết phù hợp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

👉 Tham khảo thêm bài viết: Luật sư hỗ trợ giải quyết tranh chấp thừa kế