Bố mẹ đã mất hơn 30 năm, quyền thừa kế được giải quyết thế nào?

Nhiều gia đình để lại nhà đất, tài sản nhiều năm nhưng chưa thực hiện phân chia thừa kế. Đến khi phát sinh tranh chấp, các đồng thừa kế mới đặt ra câu hỏi liệu còn quyền yêu cầu chia di sản hay không.

Đặc biệt, trường hợp bố mẹ đã mất hơn 30 năm thường khiến nhiều người nhầm tưởng rằng hoàn toàn mất quyền thừa kế. Tuy nhiên, việc giải quyết còn phụ thuộc vào thời hiệu và từng trường hợp cụ thể theo quy định pháp luật.

Thời hiệu chia thừa kế được quy định thế nào?

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật quy định thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế như sau:

• 30 năm đối với bất động sản;
• 10 năm đối với động sản.

Thời hiệu được tính từ thời điểm mở thừa kế, tức thời điểm người để lại di sản qua đời.

Sau khi hết thời hiệu này, việc yêu cầu chia di sản sẽ được xem xét theo các quy định riêng liên quan đến quản lý và sử dụng tài sản.

Hết thời hiệu thì di sản thuộc về ai?

Theo quy định hiện hành:

• Nếu có người đang quản lý di sản thì tài sản thuộc về người đó;
• Nếu không có người quản lý thì tài sản có thể thuộc về Nhà nước theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, trên thực tế, không phải cứ hết 30 năm là mọi tranh chấp đều chấm dứt. Tòa án còn xem xét nhiều yếu tố khác liên quan đến quá trình quản lý, sử dụng và tranh chấp tài sản.

Một số trường hợp cần lưu ý về thời hiệu

Đối với các vụ việc thừa kế phát sinh từ nhiều năm trước, việc áp dụng thời hiệu còn liên quan đến các văn bản hướng dẫn và quy định chuyển tiếp.

Một số văn bản thường được áp dụng gồm:

• Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP;
• Nghị quyết 58/1998/NQ-UBTVQH10;
• Nghị quyết 1037/2006/NQ-UBTVQH11;
• Quy định chuyển tiếp tại Điều 688 Bộ luật Dân sự 2015.

Do đó, mỗi vụ việc cần xem xét cụ thể thời điểm mở thừa kế và loại tài sản tranh chấp để xác định chính xác thời hiệu còn hay đã hết.

Bố mẹ mất hơn 30 năm còn được chia thừa kế không?

Trường hợp bố mẹ đã mất hơn 30 năm nhưng các đồng thừa kế chưa từng tranh chấp hoặc chưa thực hiện phân chia di sản thì việc giải quyết còn phụ thuộc vào tình trạng quản lý tài sản thực tế.

Trong nhiều trường hợp, di sản có thể được xem là tài sản chung của các đồng thừa kế nếu trước đó chưa phát sinh tranh chấp.

Di sản có thể trở thành tài sản chung

Theo hướng dẫn tại Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP, nếu sau thời hạn 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp và đều thừa nhận di sản chưa chia thì tài sản đó có thể được xác định là tài sản chung của các đồng thừa kế.

Khi đó, tranh chấp phát sinh sau này có thể được giải quyết theo quy định về chia tài sản chung thay vì chia thừa kế thông thường.

Không phải mọi trường hợp đều “mất quyền” thừa kế

Nhiều người cho rằng hết thời hiệu đồng nghĩa không còn quyền yêu cầu giải quyết tài sản. Tuy nhiên, trên thực tế, Tòa án vẫn có thể xem xét quyền lợi của các bên nếu có căn cứ xác định tài sản là tài sản chung chưa chia.

Đây là lý do các vụ tranh chấp thừa kế kéo dài nhiều năm vẫn thường phát sinh trên thực tế.

Thủ tục phân chia thừa kế khi bố mẹ mất hơn 30 năm

Tùy từng trường hợp có di chúc hay không, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Ngoài ra, người thừa kế thường phải thực hiện thủ tục công chứng văn bản liên quan trước khi sang tên tài sản.

Thừa kế theo di chúc

Theo Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015, nếu bố mẹ trước khi mất có để lại di chúc hợp pháp thì di sản sẽ được phân chia theo nội dung di chúc.

Trường hợp di chúc xác định rõ phần tài sản của từng người thì các bên thực hiện thủ tục nhận di sản và sang tên tài sản theo quy định.

Hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản

Người thừa kế thường cần chuẩn bị các giấy tờ như:

• Phiếu yêu cầu công chứng;
• Di chúc;
• Giấy chứng tử;
• Giấy tờ tùy thân của người thừa kế;
• Giấy tờ chứng minh quan hệ với người chết;
• Giấy tờ về quyền sở hữu tài sản.

Đối với bất động sản, hồ sơ thường gồm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các giấy tờ liên quan đến nhà đất.

Cơ quan thực hiện và thời gian giải quyết

Việc công chứng được thực hiện tại:

• Phòng công chứng;
• Văn phòng công chứng.

Thời gian giải quyết thường từ 02 đến 10 ngày làm việc tùy tính chất hồ sơ.

Thừa kế theo pháp luật

Nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp thì di sản sẽ được chia theo pháp luật theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015.

Đây là trường hợp khá phổ biến đối với các vụ việc phát sinh từ nhiều năm trước.

Các trường hợp chia thừa kế theo pháp luật

Di sản sẽ được chia theo pháp luật nếu:

• Không có di chúc;
• Di chúc không hợp pháp;
• Người thừa kế theo di chúc chết trước;
• Người được chỉ định từ chối nhận di sản;
• Di chúc không định đoạt hết tài sản.

Khi đó, việc phân chia thường được thực hiện theo hàng thừa kế theo quy định pháp luật.

Người thừa kế cần thực hiện thủ tục gì?

Các đồng thừa kế có thể thực hiện:

• Văn bản thỏa thuận phân chia di sản;
• Hoặc văn bản khai nhận di sản thừa kế.

Những văn bản này cần được công chứng trước khi thực hiện thủ tục sang tên tài sản.

Một số lưu ý khi tranh chấp thừa kế kéo dài nhiều năm

Đối với các vụ việc thừa kế phát sinh từ lâu, việc thu thập giấy tờ và xác định thời hiệu thường khá phức tạp.

Nhiều trường hợp phát sinh thêm tranh chấp về:

• Người quản lý tài sản;
• Quá trình sử dụng nhà đất;
• Việc sửa chữa, xây dựng;
• Chuyển nhượng hoặc cho tặng tài sản.

Do đó, việc xác định chính xác quyền của từng người thừa kế cần căn cứ vào hồ sơ và tình trạng thực tế của tài sản.

Kết luận

Trường hợp bố mẹ đã mất hơn 30 năm không đồng nghĩa đương nhiên mất toàn bộ quyền liên quan đến di sản thừa kế. Việc còn hay hết quyền yêu cầu chia tài sản phụ thuộc vào thời điểm mở thừa kế, loại tài sản, quá trình quản lý và tình trạng tranh chấp thực tế.

Với các vụ việc thừa kế kéo dài nhiều năm hoặc có tranh chấp phức tạp về nhà đất, người liên quan nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

👉 Tham khảo thêm bài viết: Tài sản không có người thừa kế sẽ thuộc về ai?