Chưa đủ 18 tuổi có được nhận di sản thừa kế không?

Nhiều người cho rằng chỉ người đủ 18 tuổi mới có quyền đứng tên hoặc nhận tài sản thừa kế. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, người chưa đủ 18 tuổi vẫn có quyền hưởng di sản thừa kế trong nhiều trường hợp.

Việc người chưa thành niên được nhận thừa kế sẽ phụ thuộc vào hình thức chia di sản, điều kiện hưởng thừa kế và quy định về người đại diện theo pháp luật.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, người chưa đủ 18 tuổi vẫn có quyền hưởng di sản thừa kế nếu đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.

Việc hưởng thừa kế có thể phát sinh theo:

• Thừa kế theo di chúc
• Thừa kế theo pháp luật

Ngoài quyền được hưởng di sản, pháp luật cũng có quy định riêng về việc xác lập và thực hiện giao dịch dân sự đối với người chưa thành niên.

Người chưa đủ 18 tuổi được nhận thừa kế theo di chúc thế nào?

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Do đó, nếu người để lại di sản chỉ định người dưới 18 tuổi là người thừa kế thì người này vẫn có quyền nhận di sản theo nội dung di chúc.

Điều này áp dụng đối với cả:

• Tiền
• Tài sản
• Quyền sử dụng đất
• Nhà ở
• Các tài sản hợp pháp khác

Tuy nhiên, việc quản lý và định đoạt tài sản của người chưa đủ 18 tuổi sẽ phụ thuộc vào độ tuổi và người đại diện theo pháp luật.

Người dưới 6 tuổi nhận thừa kế thế nào?

Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, mọi giao dịch dân sự của người dưới 6 tuổi đều phải do người đại diện theo pháp luật xác lập và thực hiện.

Điều này có nghĩa:

• Người dưới 6 tuổi vẫn được hưởng thừa kế
• Nhưng việc nhận và quản lý tài sản sẽ do người đại diện thực hiện

Người từ đủ 6 tuổi đến dưới 15 tuổi

Đối với người từ đủ 6 tuổi đến dưới 15 tuổi, khi thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

Trong thực tế, các thủ tục liên quan đến:

• Nhận di sản
• Sang tên tài sản
• Quản lý tài sản thừa kế
  thường sẽ có sự tham gia của người đại diện hoặc người giám hộ.

Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi

Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

Tuy nhiên, đối với giao dịch liên quan đến:

• Bất động sản
• Động sản phải đăng ký
• Tài sản có giá trị lớn

thì vẫn cần có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.

Con chưa đủ 18 tuổi không có tên trong di chúc có được hưởng thừa kế không?

Đây là vấn đề nhiều người thường nhầm lẫn.

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên thuộc trường hợp “người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc”.

Điều này có nghĩa:

• Dù không được nhắc tên trong di chúc
• Hoặc bị cho hưởng ít hơn

thì người chưa đủ 18 tuổi vẫn có thể được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật.

Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên trong quan hệ thừa kế.

Người chưa đủ 18 tuổi được hưởng thừa kế theo pháp luật thế nào?

Trường hợp người chết không để lại di chúc thì di sản sẽ được chia theo pháp luật.

Theo khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm:

• Vợ, chồng
• Cha mẹ đẻ
• Cha mẹ nuôi
• Con đẻ
• Con nuôi của người chết

Do đó, nếu người chưa đủ 18 tuổi là con đẻ hoặc con nuôi hợp pháp của người để lại di sản thì vẫn được hưởng thừa kế như những người khác cùng hàng.

Phần di sản được hưởng có bằng người trưởng thành không?

Theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.

Điều đó có nghĩa:

• Người chưa đủ 18 tuổi
• Và người đã thành niên

nếu cùng hàng thừa kế thì nguyên tắc chung sẽ được chia phần bằng nhau.

Điều kiện để người chưa đủ 18 tuổi được hưởng thừa kế

Không phải mọi trường hợp đều đương nhiên được hưởng di sản.

Theo Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015, người hưởng thừa kế phải:

• Còn sống tại thời điểm mở thừa kế
• Hoặc đã thành thai trước khi người để lại di sản chết và sinh ra còn sống

Ngoài ra, người thuộc trường hợp quy định tại Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 có thể không được quyền hưởng di sản.

Ví dụ:

• Có hành vi xâm phạm tính mạng người để lại di sản
• Ngược đãi người để lại di sản
• Giả mạo hoặc che giấu di chúc
• Vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng

Tuy nhiên, nếu người để lại di sản vẫn cho hưởng thừa kế theo di chúc thì người đó vẫn có thể được nhận di sản.

Người chưa đủ 18 tuổi nhận thừa kế cần lưu ý gì?

Trong thực tế, nhiều tài sản thừa kế liên quan đến:

• Nhà đất
• Quyền sử dụng đất
• Tài sản phải đăng ký quyền sở hữu

Do đó, khi thực hiện thủ tục nhận di sản cần lưu ý vấn đề người đại diện theo pháp luật và việc quản lý tài sản cho người chưa thành niên.

Ngoài ra, nếu phát sinh tranh chấp giữa những người thừa kế thì việc giải quyết có thể phức tạp hơn do liên quan đến quyền lợi của người chưa đủ 18 tuổi.

Kết luận

Theo quy định hiện hành, người chưa đủ 18 tuổi vẫn có quyền hưởng di sản thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật nếu đáp ứng điều kiện luật định.

Tuy nhiên, việc xác lập và thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản thừa kế của người chưa thành niên thường phải thông qua người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Đối với các trường hợp có tranh chấp hoặc liên quan đến tài sản giá trị lớn như nhà đất, nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

👉 Tham khảo thêm bài viết: Tài sản không có người thừa kế sẽ thuộc về ai?