Tranh chấp lối đi chung: Giải quyết thế nào theo quy định mới?
Tranh chấp lối đi chung giữa các hộ liền kề xảy ra khá phổ biến. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa rõ đây là loại tranh chấp gì và cách giải quyết ra sao. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ bản chất và hướng xử lý đúng quy định pháp luật.
1. Tranh chấp lối đi chung là gì?
Hiện nay, pháp luật chưa có định nghĩa cụ thể về “lối đi chung”. Tuy nhiên, có thể hiểu:
Lối đi chung là phần diện tích đất được dành ra để nhiều người cùng sử dụng làm đường đi ra đường công cộng.
Tranh chấp lối đi chung thường phát sinh trong các trường hợp:
- Mâu thuẫn về việc mở lối đi
- Tranh chấp do lấn, chiếm đất giữa các hộ liền kề
Tùy từng trường hợp, cách giải quyết sẽ khác nhau.
2. Phân loại tranh chấp lối đi chung
2.1. Tranh chấp về mở lối đi chung
Lối đi chung có thể được hình thành từ:
- Phần đất do người sử dụng đất phía ngoài tự dành ra
- Sự thỏa thuận giữa các bên
- Việc chuyển nhượng một phần đất
Ngoài ra, nhiều trường hợp các hộ cùng cắt đất để tạo thành đường đi chung hoặc ngõ đi chung.
👉 Đây là tranh chấp dân sự, không phải tranh chấp đất đai thuần túy. Người dân có thể khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nếu không tự thỏa thuận được.
2.2. Tranh chấp do lấn, chiếm đất
Phần lớn tranh chấp thực tế xuất phát từ việc:
- Lấn ranh giới
- Chiếm diện tích lối đi
Theo khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024, đây là tranh chấp đất đai về quyền sử dụng đất.
👉 Xem thêm bài viết: Tranh chấp đất đai với hàng xóm có chuyển nhượng được không
3. Cách giải quyết tranh chấp lối đi chung
Tùy từng loại tranh chấp, trình tự giải quyết sẽ khác nhau.
3.1. Hòa giải tranh chấp
(1) Tự hòa giải hoặc hòa giải cơ sở
Khoản 1 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định:
- Nhà nước khuyến khích các bên tự hòa giải
- Có thể thông qua hòa giải ở cơ sở hoặc hòa giải thương mại
👉 Tuy nhiên, kết quả hòa giải không bắt buộc phải thực hiện nếu các bên không đồng ý.
(2) Hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã
Khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định:
- Trước khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết, bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã
👉 Lưu ý quan trọng:
- Bắt buộc với tranh chấp đất đai
- Không bắt buộc với tranh chấp mở lối đi (tranh chấp dân sự)
3.2. Yêu cầu UBND có thẩm quyền giải quyết
Theo quy định pháp luật:
Nếu không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người dân có thể:
- Nộp đơn tại UBND cấp huyện (tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân)
Nếu không đồng ý với kết quả:
- Khiếu nại lên UBND cấp tỉnh
- Hoặc khởi kiện tại Tòa án
3.3. Khởi kiện tại Tòa án
Căn cứ Điều 236 Luật Đất đai, người dân có thể khởi kiện nếu:
- Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
- Hoặc không có giấy tờ nhưng đã hòa giải tại UBND xã
Điều kiện khởi kiện gồm:
- Có quyền khởi kiện
- Tranh chấp thuộc thẩm quyền Tòa án
- Chưa được giải quyết trước đó
- Đã hòa giải tại UBND xã (đối với tranh chấp đất đai)
👉 Xem thêm bài viết: Thủ tục giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán nhà ở
Tranh chấp lối đi chung có thể là tranh chấp dân sự hoặc tranh chấp đất đai. Việc xác định đúng loại tranh chấp là rất quan trọng. Nếu là tranh chấp đất đai, bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã trước khi khởi kiện. Ngược lại, tranh chấp mở lối đi có thể khởi kiện trực tiếp tại Tòa án. Hiểu đúng quy định sẽ giúp bạn lựa chọn phương án giải quyết phù hợp và tiết kiệm thời gian.