Lời dặn dò trước khi mất có được coi là di chúc?
Nhiều người cho rằng lời dặn dò trước khi mất có thể được coi là di chúc. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật, không phải mọi lời nói đều có giá trị pháp lý. Vậy lời dặn dò trước khi mất có được coi là di chúc hay không?
Di chúc là gì theo quy định pháp luật?
Trước hết, cần hiểu rõ khái niệm di chúc. Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Như vậy, di chúc phải thể hiện rõ ý chí định đoạt tài sản của người để lại di sản.
Di chúc phải được lập dưới hình thức nào?
Pháp luật quy định khá chặt chẽ về hình thức của di chúc. Đây là yếu tố quan trọng quyết định giá trị pháp lý. Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc phải được lập thành văn bản. Chỉ trong trường hợp đặc biệt mới được lập di chúc miệng.
Trường hợp được lập di chúc miệng
Theo Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc miệng chỉ được chấp nhận khi:
- Tính mạng của người lập di chúc bị đe dọa
- Không thể lập di chúc bằng văn bản
Ngoài ra, nếu sau 3 tháng người lập di chúc vẫn còn sống và minh mẫn, di chúc miệng sẽ tự động bị hủy bỏ.
Điều kiện để di chúc miệng hợp pháp
Không phải mọi lời nói trước khi mất đều là di chúc hợp pháp. Di chúc miệng phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Điều kiện chung của di chúc hợp pháp
Di chúc phải đáp ứng các điều kiện sau:
- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt
- Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép
- Nội dung không vi phạm pháp luật, không trái đạo đức xã hội
- Hình thức phù hợp quy định pháp luật
Điều kiện riêng đối với di chúc miệng
Bên cạnh điều kiện chung, di chúc miệng cần đáp ứng thêm các yêu cầu:
- Có ít nhất hai người làm chứng
- Người làm chứng phải ghi chép lại ngay nội dung di chúc
- Người làm chứng cùng ký tên hoặc điểm chỉ
Sau đó, trong thời hạn 5 ngày làm việc, nội dung này phải được công chứng hoặc chứng thực.
Lời dặn dò trước khi mất có được coi là di chúc không?
Quay lại tình huống thực tế: người ông trước khi mất có dặn dò để lại toàn bộ tài sản cho con, nhưng chỉ có một người con ở bên và không thực hiện thủ tục theo quy định. Trong trường hợp này, lời dặn dò không đủ điều kiện để được coi là di chúc hợp pháp.
Cụ thể, việc dặn dò không đáp ứng các yêu cầu về:
- Số lượng người làm chứng
- Việc ghi chép, ký xác nhận
- Thủ tục công chứng hoặc chứng thực
Do đó, lời dặn dò này không được công nhận là di chúc miệng theo quy định pháp luật.
Hệ quả pháp lý khi lời dặn dò không phải di chúc
Khi lời dặn dò không có giá trị pháp lý, tài sản của người đã mất sẽ không được chia theo ý chí đó.
Trong trường hợp này, di sản sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật.
Điều này đồng nghĩa với việc:
- Tài sản được chia cho những người thuộc hàng thừa kế theo luật
- Không phụ thuộc vào nội dung lời dặn dò trước khi mất
Từ các quy định trên có thể khẳng định: lời dặn dò trước khi mất không đương nhiên được coi là di chúc. Chỉ khi đáp ứng đầy đủ điều kiện của di chúc miệng thì mới có giá trị pháp lý. Vì vậy, để đảm bảo ý chí của mình được thực hiện, người có tài sản nên lập di chúc bằng văn bản hoặc thực hiện đúng quy định đối với di chúc miệng. Trong trường hợp có tranh chấp hoặc tình huống phức tạp, việc tham khảo ý kiến pháp lý sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
👉 Xem thêm: Thừa kế theo pháp luật được chia như thế nào?
Mọi vướng mắc về thủ tục pháp lý liên quan đến hôn nhân, thừa kế, đất đai hoặc thi hành án sẽ được chúng tôi tư vấn giải pháp tối ưu, giúp quý khách tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí.