Không xác định được nơi cư trú của đồng thừa kế thì phải làm sao?

Trong thực tế, nhiều vụ tranh chấp thừa kế gặp khó khăn vì một hoặc nhiều đồng thừa kế đã rời khỏi địa phương, mất liên lạc nhiều năm hoặc không xác định được nơi cư trú hiện tại. Điều này khiến nhiều người lo ngại rằng vụ việc sẽ không thể giải quyết được.

Vậy nếu không xác định được nơi cư trú của đồng thừa kế thì có thể yêu cầu chia di sản hay không? Tòa án sẽ xử lý như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật hiện hành.

---

Ai là người được hưởng di sản theo pháp luật?

Trong trường hợp người chết không để lại di chúc thì di sản sẽ được chia theo pháp luật.

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm:

• Vợ hoặc chồng;
• Cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi;
• Con đẻ, con nuôi của người chết.

Những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.

Do đó, nếu cha mẹ qua đời không để lại di chúc thì các con đều có quyền hưởng di sản, kể cả trường hợp đã lâu không liên lạc hoặc không xác định được nơi cư trú.

---

Có được khởi kiện chia thừa kế khi không biết địa chỉ của đồng thừa kế không?

Đây là vấn đề rất nhiều người gặp phải trong thực tế.

Nhiều trường hợp một người trong gia đình đi nơi khác sinh sống nhiều năm, mất liên lạc hoàn toàn nên những người còn lại không biết có thể khởi kiện chia di sản hay không.

Tòa án vẫn có thể giải quyết vụ án

Theo điểm a khoản 3 Điều 6 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, đối với tranh chấp thừa kế tài sản:

• Nếu nguyên đơn không cung cấp được địa chỉ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thuộc diện thừa kế;
• Và Tòa án đã tiến hành xác minh theo quy định pháp luật nhưng vẫn không xác định được địa chỉ,

thì Tòa án vẫn tiếp tục giải quyết vụ án.

Điều này có nghĩa là việc không xác định được nơi cư trú của đồng thừa kế không làm mất quyền khởi kiện yêu cầu chia di sản.

---

Người khởi kiện cần làm gì trước khi nộp đơn?

Dù Tòa án vẫn có thể giải quyết vụ án, nhưng người khởi kiện cần chứng minh mình đã thực hiện việc tìm kiếm người đồng thừa kế.

Cần chủ động tìm kiếm và thu thập chứng cứ

Người khởi kiện nên thực hiện các biện pháp như:

• Liên hệ người thân, họ hàng;
• Tìm kiếm qua nơi cư trú cũ;
• Liên hệ chính quyền địa phương;
• Gửi thư hoặc thông báo tìm kiếm;
• Lưu giữ tin nhắn, giấy tờ hoặc tài liệu liên quan.

Những tài liệu này có thể được sử dụng để chứng minh đã cố gắng tìm kiếm nhưng không có kết quả.

Tòa án sẽ tiến hành xác minh

Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án có thể:

• Xác minh tại địa phương;
• Làm việc với cơ quan công an;
• Thu thập thông tin cư trú;
• Thực hiện thủ tục tố tụng theo quy định.

Nếu vẫn không xác định được nơi cư trú của người đồng thừa kế thì vụ án vẫn được tiếp tục giải quyết.

---

Phần di sản của người mất liên lạc sẽ xử lý thế nào?

Đây là vấn đề nhiều người quan tâm khi chia thừa kế.

Theo Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, phần tài sản mà người đồng thừa kế chưa xác định được địa chỉ được hưởng sẽ không bị mất.

Tòa án sẽ tạm giao tài sản cho người khác quản lý

Phần di sản của người mất liên lạc có thể được Tòa án:

• Tạm giao cho người thân thích quản lý;
• Hoặc giao cho người thừa kế khác quản lý.

Việc quản lý này chỉ mang tính tạm thời và không làm mất quyền hưởng di sản của người vắng mặt.

Khi người đó trở về vẫn có quyền yêu cầu giải quyết

Nếu sau này người đồng thừa kế xuất hiện và có yêu cầu liên quan đến phần tài sản của mình thì quyền, nghĩa vụ của họ sẽ được giải quyết bằng một vụ án khác theo quy định pháp luật.

Do đó, việc không xác định được nơi cư trú không đồng nghĩa với việc người đó mất quyền thừa kế.

---

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế thuộc Tòa án nào?

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

• Tranh chấp về thừa kế thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án;
• Đối với bất động sản, Tòa án nơi có bất động sản có thẩm quyền giải quyết.

---

Một số lưu ý khi giải quyết tranh chấp thừa kế

Trong các vụ việc có người đồng thừa kế mất liên lạc, người khởi kiện nên lưu ý:

• Chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế;
• Thu thập hồ sơ về tài sản để lại;
• Lưu giữ tài liệu thể hiện việc tìm kiếm người vắng mặt;
• Xác định đúng Tòa án có thẩm quyền;
• Hạn chế tự ý chuyển nhượng hoặc định đoạt toàn bộ di sản.

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ giúp quá trình giải quyết vụ án thuận lợi hơn.

---

Kết luận

Khi không xác định được nơi cư trú của đồng thừa kế, người có quyền lợi liên quan vẫn có thể khởi kiện yêu cầu chia di sản theo quy định pháp luật.

Trong trường hợp đã tiến hành xác minh nhưng vẫn không tìm được địa chỉ của người đồng thừa kế, Tòa án vẫn tiếp tục giải quyết vụ án. Phần tài sản của người vắng mặt sẽ được tạm giao cho người khác quản lý cho đến khi có yêu cầu giải quyết tiếp theo.

Đối với các vụ việc thừa kế có yếu tố phức tạp hoặc kéo dài nhiều năm, việc rà soát hồ sơ và chuẩn bị chứng cứ đầy đủ là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

👉 Tham khảo thêm bài viết:  Ai là người có quyền quản lý di sản thừa kế?